ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไม่ได้คำนวณจากยอดเงินเข้าบัญชีหรือเงินเดือนเพียงรายการเดียวเสมอไป วิธีที่ถูกต้องเริ่มจากจำแนกประเภทเงินได้และกฎที่ใช้กับรายได้นั้น แล้วค่อยคำนวณค่าใช้จ่าย ค่าลดหย่อน อัตราภาษี และภาษีที่ชำระไปแล้ว
คลิปต้นทางเป็นบทนำเรื่องวิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา บทความนี้อธิบายลำดับตรวจข้อมูลและชี้ไปยังเอกสารของกรมสรรพากรสำหรับแบบภาษีแต่ละปี เพราะค่าลดหย่อน กำหนดเวลา และรายละเอียดของแต่ละประเภทเงินได้อาจเปลี่ยนได้
เริ่มด้วยแยกข้อมูล ไม่รีบคูณอัตราภาษีกับรายรับทั้งหมด
ทำรายการเงินได้ทั้งปีจากเอกสารที่มี เช่น หนังสือรับรองหักภาษี ณ ที่จ่าย รายงานรายได้จากกิจการ ดอกเบี้ยหรือเงินได้จากแหล่งอื่น จากนั้นตรวจว่าเงินได้รายการใดได้รับยกเว้น รายการใดต้องนำมารวม และเข้าประเภทใดตามประมวลรัษฎากร อย่าสรุปภาษีจากยอดเงินโอนก่อนจำแนกรายการ
ขั้นตอนคำนวณหลัก
- รวมเงินได้ที่ต้องนำมาคำนวณ: แยกตามประเภทเงินได้และปีภาษีที่ได้รับ
- หักค่าใช้จ่ายตามกฎหมาย: วิธีและอัตราที่หักได้ขึ้นอยู่กับประเภทเงินได้ ไม่ใช่ทุกคนจะหักแบบเดียวกัน
- หักค่าลดหย่อนที่มีสิทธิ: ตรวจคุณสมบัติและหลักฐานของแต่ละรายการตามกฎปีภาษีนั้น
- คำนวณภาษีจากเงินได้สุทธิ: ใช้อัตราก้าวหน้าตามตารางของกรมสรรพากร ไม่ใช่นำอัตราสูงสุดไปคูณกับเงินได้ทั้งหมด
- หักเครดิตภาษี: นำภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีครึ่งปี หรือเครดิตที่ใช้ได้มาคำนวณยอดชำระเพิ่มหรือยอดขอคืน
กรมสรรพากรสรุปขั้นตอนดังกล่าวไว้ในหน้า วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสิ้นปี และเผยแพร่ บัญชีอัตราภาษีเงินได้ ให้ตรวจอัตราและกฎที่ใช้กับปีภาษีของตนโดยตรง
รายได้หลายประเภทอาจมีกติกาเพิ่มเติม
ผู้ที่มีรายได้จากกิจการหรือเงินได้อื่นนอกเหนือจากเงินเดือนอาจต้องตรวจการยื่นแบบระหว่างปีหรือวิธีคำนวณเพิ่มเติมตามประเภทเงินได้และเกณฑ์ในกฎหมาย หน้าแนะนำของกรมสรรพากรกล่าวถึงการเปรียบเทียบวิธีคำนวณในกรณีที่เข้าเงื่อนไข แต่ไม่ใช่ทุกคนต้องใช้วิธีเดียวกัน อ่านรายละเอียดจาก ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และคำแนะนำของแบบที่กำลังจะยื่น
หากมีรายได้จากการขายของออนไลน์ ให้แยกยอดขาย คืนเงิน ต้นทุน และค่าใช้จ่ายก่อนนำไปคำนวณ ดู แนวทางจัดข้อมูลภาษีสำหรับผู้ขายออนไลน์ บทความนี้ไม่สามารถตัดสินแทนได้ว่ารายการใดเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษีในสถานการณ์เฉพาะ
เอกสารที่ควรรวบรวมก่อนยื่น
- หนังสือรับรองเงินเดือนและภาษีหัก ณ ที่จ่าย
- สรุปเงินได้จากกิจการหรือแพลตฟอร์ม พร้อมหลักฐานต้นทุนและค่าใช้จ่าย
- ใบรับรองดอกเบี้ย เงินปันผล หรือเงินได้ประเภทอื่น
- หลักฐานค่าลดหย่อนที่กฎหมายอนุญาตสำหรับปีภาษีนั้น
- ข้อมูลภาษีที่ชำระระหว่างปีและแบบที่เคยยื่น
ตรวจให้ชื่อ จำนวนเงิน และปีภาษีตรงกันก่อนกรอกแบบ หากเอกสารไม่ครบหรือไม่แน่ใจประเภทเงินได้ ให้ตรวจจากคู่มือของกรมสรรพากรหรือถามผู้เชี่ยวชาญด้านภาษี อย่าเติมตัวเลขจากการคาดเดา
ก่อนกดยื่นแบบ
- ตรวจว่ารวบรวมเงินได้จากทุกแหล่งที่ต้องนำมารวมแล้ว
- ยืนยันวิธีหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนจากกฎปีภาษีที่เกี่ยวข้อง
- เทียบภาษีคำนวณได้กับภาษีที่ถูกหักหรือชำระระหว่างปี
- ตรวจวันครบกำหนดและแบบที่ต้องใช้ในประกาศปัจจุบัน
- เก็บสำเนาแบบยื่น ใบเสร็จ และเอกสารประกอบไว้ค้นย้อนหลัง
ใช้งานระบบยื่นแบบผ่าน e-Filing ของกรมสรรพากร และยึดคำแนะนำล่าสุดของปีภาษี ไม่ยึดขั้นตอนหน้าจอหรือปฏิทินจากคลิปที่จัดทำในปีก่อน
แหล่งข้อมูลทางการ: กรมสรรพากร — วิธีคำนวณภาษีสิ้นปี · กรมสรรพากร — บัญชีอัตราภาษี · กรมสรรพากร — ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา · กรมสรรพากร — e-Filing
อ่านต่อ: ภาษีสำหรับผู้ขายออนไลน์ · เอกสารบัญชีและภาษีสำหรับเจ้าของกิจการ