กฎ 50/30/20 เป็นกรอบเริ่มต้นสำหรับแบ่งเงินที่ได้รับจริงหลังหักรายการประจำ: ประมาณ 50% สำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็น 30% สำหรับรายจ่ายที่เลือกได้ และ 20% สำหรับเงินออมหรือเป้าหมายทางการเงิน สำนักงานคุ้มครองผู้บริโภคทางการเงินสหรัฐฯ (CFPB) ใช้สัดส่วนนี้เป็นแบบฝึกหัดจัดงบประมาณ ส่วนธนาคารแห่งประเทศไทยแนะนำให้เริ่มจากจดรายรับรายจ่ายและปรับแผนตามข้อมูลจริง กรอบนี้จึงเป็นเครื่องมือช่วยคิด ไม่ใช่เกณฑ์บังคับหรือสัดส่วนที่เหมาะกับทุกครัวเรือน
ตัวอย่างแบ่งรายได้สุทธิ 30,000 บาท
| หมวด | สัดส่วนตัวอย่าง | จำนวนเงิน |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายจำเป็น เช่น ที่พัก อาหาร เดินทาง และหนี้ขั้นต่ำ | 50% | 15,000 บาท |
| รายจ่ายที่เลือกได้ | 30% | 9,000 บาท |
| เงินออมและเป้าหมายทางการเงิน | 20% | 6,000 บาท |
คำนวณจากเงินสุทธิที่เข้าบัญชี และใช้รายการค่าใช้จ่ายของตัวเอง ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างทางคณิตศาสตร์ ไม่ได้หมายความว่าค่าใช้จ่ายจำเป็นของทุกคนควรอยู่ที่ 15,000 บาท
นำกรอบไปใช้โดยไม่ฝืนสถานการณ์
- รวมรายได้สุทธิที่คาดว่าจะได้รับในเดือนนั้น
- จดค่าใช้จ่ายจำเป็นและยอดชำระหนี้ตามสัญญาก่อน
- กันเงินสำหรับบิลรายปี ค่าซ่อม และค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้เกิดทุกเดือน
- กำหนดเงินออมตามเป้าหมายและวันเวลาที่ต้องใช้
- เทียบงบกับยอดใช้จริง แล้วปรับเดือนถัดไปแทนการฝืนตัวเลขเดิม
หากที่อยู่อาศัยหรือภาระครอบครัวทำให้ค่าใช้จ่ายจำเป็นเกินครึ่งหนึ่ง ให้ใช้ยอดจริงเป็นฐานและเลือกจุดที่ปรับได้ก่อน ไม่ได้แปลว่าบริหารเงินผิด หากมีหนี้ดอกเบี้ยสูง ให้จ่ายตามเงื่อนไขและวางแผนลดหนี้ก่อนเพิ่มความเสี่ยงจากการลงทุน ถ้ารายได้ไม่สม่ำเสมอ ให้วางแผนจากรายได้ขั้นต่ำที่คาดได้
ดูแนวทางบันทึกรายรับรายจ่ายจาก [ธนาคารแห่งประเทศไทย](https://www.bot.or.th/th/satang-story/money-plan/budgeting.html) และตัวอย่างการใช้กฎจาก [CFPB](https://www.consumerfinance.gov/consumer-tools/educator-tools/youth-financial-education/teach/activities/analyzing-budgets/) ได้เพิ่มเติม ลองใช้ [เครื่องมือวางแผนงบรายเดือน](/monthly-budget-planner/) หรือจัดเป้าหมายเงินสำรองด้วย [เครื่องมือวางแผนเงินฉุกเฉิน](/emergency-fund-planner/)
คำถามที่พบบ่อย
จำเป็นต้องทำตาม 50/30/20 ให้ตรงทุกเดือนหรือไม่?
ไม่จำเป็น สัดส่วนเป็นกรอบตั้งต้น ให้ปรับตามรายได้สุทธิ ภาระหนี้ ค่าใช้จ่ายจำเป็น และเป้าหมายของครัวเรือน
ถ้าค่าใช้จ่ายจำเป็นเกิน 50% ควรทำอย่างไร?
ใช้ยอดจริงเป็นฐานก่อน ตรวจรายการที่ต่อรองหรือเปลี่ยนได้ และค่อยปรับสัดส่วนหมวดอื่น โดยไม่ตัดเงินสำหรับความจำเป็นหรือชำระหนี้ขั้นต่ำตามสัญญา
คลิป NASDAQ ที่คงไว้ในหน้านี้พูดถึงการลงทุน ไม่ได้อธิบายกฎ 50/30/20 จึงไม่ใช้คลิปเป็นหลักฐานของบทความนี้